Ustawa o zatrudnianiu pracowników tymczasowych jasno określa, jakie prawa ma osoba skierowana do pracy przez agencję. Pracownik tymczasowy nie jest „gorszym” pracownikiem tylko dlatego, że wykonuje pracę u pracodawcy użytkownika, a formalną umowę ma podpisaną z agencją. Ma prawo do jasnych warunków zatrudnienia, wynagrodzenia, bezpiecznej pracy, urlopu i równego traktowania.
W praktyce najwięcej pytań pojawia się wtedy, gdy w jednej relacji są trzy strony: pracownik, agencja pracy tymczasowej i firma, w której praca jest wykonywana. Kto wypłaca pensję? Kto odpowiada za BHP? Czy pracownik tymczasowy ma urlop? W tym artykule wyjaśniamy najważniejsze prawa pracownika tymczasowego na podstawie ustawy, bez prawniczego żargonu i bez zbędnego komplikowania.
Kim jest pracownik tymczasowy według ustawy?
Pracownik tymczasowy to osoba zatrudniona przez agencję pracy tymczasowej po to, żeby wykonywać pracę na rzecz innej firmy, czyli pracodawcy użytkownika. Tak wynika z ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych, która opisuje tę relację jako układ trzech stron: pracownik, agencja i pracodawca użytkownik.
Jak to wygląda w praktyce:
umowę podpisujesz z agencją pracy tymczasowej, ale codzienne zadania wykonujesz w firmie, do której agencja Cię kieruje. To ta firma organizuje Twoją pracę na miejscu, wyznacza zadania i kontroluje ich wykonanie.
Przykład:
agencja zatrudnia pracownika i kieruje go do magazynu, zakładu produkcyjnego albo centrum logistycznego. Formalnym pracodawcą jest agencja, ale praca jest wykonywana na rzecz firmy, która potrzebuje dodatkowych osób na określony czas.
Ustawa wskazuje też, że praca tymczasowa ma konkretny charakter. Może dotyczyć zadań sezonowych, okresowych, doraźnych, których firma nie byłaby w stanie wykonać własnymi pracownikami na czas, albo zastępstwa nieobecnego pracownika.
Dlatego pracownik tymczasowy nie jest „pracownikiem drugiej kategorii”. Ma swoje prawa, ale jego zatrudnienie działa trochę inaczej niż klasyczna umowa bezpośrednio z firmą, w której codziennie wykonuje pracę.
Kto jest formalnym pracodawcą pracownika tymczasowego?
Formalnym pracodawcą pracownika tymczasowego jest agencja pracy tymczasowej. To z nią pracownik podpisuje umowę i to agencja wypłaca wynagrodzenie. Firma, w której pracownik wykonuje codzienne obowiązki, jest pracodawcą użytkownikiem.
Ta różnica jest ważna. Pracodawca użytkownik organizuje pracę na miejscu, wyznacza zadania i kontroluje ich wykonanie. Agencja odpowiada natomiast za formalne zatrudnienie, umowę, wynagrodzenie i kontakt z pracownikiem.
Ustawa wymaga też, żeby agencja przekazała pracownikowi tymczasowemu dane kontaktowe do swoich przedstawicieli: adres miejsca kontaktu, numer telefonu, adres e-mail oraz dni i godziny, w których taki kontakt jest możliwy. Powinna zrobić to nie później niż w terminie 7 dni od zawarcia umowy o pracę.
Jakie prawa ma pracownik tymczasowy – tabela
| Prawo pracownika tymczasowego | Co oznacza w praktyce? | Kto za to odpowiada? |
| Prawo do jasnych warunków zatrudnienia | Pracownik powinien wiedzieć, gdzie będzie pracować, przez jaki czas, za jakie wynagrodzenie i jakie zadania będzie wykonywać. | Agencja pracy tymczasowej i pracodawca użytkownik |
| Prawo do równego traktowania | Pracownik tymczasowy nie może być traktowany gorzej niż pracownicy zatrudnieni bezpośrednio na takim samym lub podobnym stanowisku. | Pracodawca użytkownik |
| Prawo do bezpiecznych warunków pracy | Pracownik musi zostać dopuszczony do pracy w bezpiecznych warunkach, zgodnie z zasadami BHP. | Pracodawca użytkownik |
| Prawo do informacji o ryzyku zawodowym | Pracownik powinien wiedzieć, jakie zagrożenia występują na stanowisku i jak się przed nimi chronić. | Pracodawca użytkownik |
| Prawo do wynagrodzenia | Pracownik ma prawo do wynagrodzenia określonego w umowie, wypłacanego w ustalonym terminie. | Agencja pracy tymczasowej |
| Prawo do urlopu wypoczynkowego | Pracownikowi przysługują 2 dni urlopu za każdy miesiąc pozostawania w dyspozycji pracodawcy użytkownika. | Agencja pracy tymczasowej |
| Prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop | Jeśli pracownik nie wykorzysta urlopu, powinien otrzymać ekwiwalent pieniężny. | Agencja pracy tymczasowej |
| Prawo do pracy w limitach czasowych | Pracownik nie może być kierowany do tego samego pracodawcy użytkownika bez końca. Co do zasady obowiązuje limit 18 miesięcy w okresie 36 miesięcy. | Agencja pracy tymczasowej i pracodawca użytkownik |
| Prawo do informacji o wolnych stanowiskach | Pracownik tymczasowy powinien mieć dostęp do informacji o rekrutacjach prowadzonych u pracodawcy użytkownika. | Pracodawca użytkownik |
| Prawo do wykonywania tylko dozwolonych prac | Pracownikowi tymczasowemu nie można powierzać prac zakazanych ustawą, np. prac szczególnie niebezpiecznych. | Pracodawca użytkownik i agencja pracy tymczasowej |
Prawo do jasnych warunków zatrudnienia
Z ustawy z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych wynika, że pracodawca użytkownik i agencja pracy tymczasowej uzgadniają na piśmie między innymi rodzaj pracy, wymagania kwalifikacyjne, przewidywany okres wykonywania pracy, wymiar czasu pracy, miejsce pracy i przewidywany termin rozpoczęcia pracy tymczasowej.
Co pracownik powinien wiedzieć przed rozpoczęciem pracy?
- dla jakiej firmy będzie wykonywać pracę,
- gdzie będzie pracować,
- jaki rodzaj pracy ma wykonywać,
- kiedy zaczyna pracę,
- przez jaki okres ma wykonywać pracę tymczasową,
- w jakim wymiarze czasu pracy będzie pracować,
- jakie otrzyma wynagrodzenie,
- kiedy i w jaki sposób wynagrodzenie zostanie wypłacone,
- z kim może kontaktować się po stronie agencji.
Te informacje powinny znaleźć się w umowie zawartej między agencją pracy tymczasowej a pracownikiem tymczasowym. Art. 13 ustawy wskazuje, że umowa powinna określać strony umowy, datę jej zawarcia, pracodawcę użytkownika, okres wykonywania pracy na jego rzecz oraz warunki zatrudnienia, w tym wynagrodzenie, termin i sposób jego wypłaty przez agencję pracy tymczasowej.
W praktyce oznacza to, że pracownik nie powinien zaczynać pracy bez jasnej informacji, co będzie robić i na jakich warunkach. Jeśli coś jest niejasne, najlepiej zapytać przed podpisaniem dokumentów albo przed pierwszym dniem pracy.
Prawo do równego traktowania w pracy
Pracownik tymczasowy nie może być traktowany gorzej tylko dlatego, że jest zatrudniony przez agencję. Jeśli wykonuje taką samą albo podobną pracę jak osoby zatrudnione bezpośrednio u pracodawcy użytkownika, powinien mieć porównywalne warunki pracy.
W praktyce oznacza to, że pracownik tymczasowy powinien mieć:
- takie same zasady wykonywania pracy na podobnym stanowisku,
- dostęp do informacji potrzebnych do pracy,
- możliwość korzystania z zaplecza socjalnego, np. szatni, stołówki czy pomieszczenia socjalnego, jeśli korzystają z nich inni pracownicy.
Prawo do bezpiecznych warunków pracy
Pracownik tymczasowy ma prawo do bezpiecznej pracy. Za organizację pracy na miejscu odpowiada pracodawca użytkownik, czyli firma, w której pracownik faktycznie wykonuje obowiązki.
Przed rozpoczęciem pracy pracownik powinien wiedzieć:
- jakie są zasady BHP na stanowisku,
- jakie ryzyko wiąże się z wykonywaną pracą,
- jakich środków ochrony ma używać,
- do kogo zgłosić problem albo wypadek,
- jakie zasady obowiązują w zakładzie pracy.
Prawo do wynagrodzenia za pracę tymczasową
Wynagrodzenie wypłaca agencja pracy tymczasowej, bo to ona jest formalnym pracodawcą. Nie oznacza to jednak, że firma, do której pracownik został skierowany, nie ma żadnego znaczenia.
Pracodawca użytkownik musi przekazać agencji informacje o warunkach wynagradzania obowiązujących na danym stanowisku. Dzięki temu agencja może prawidłowo ustalić wynagrodzenie pracownika tymczasowego.
W praktyce pracownik powinien wiedzieć:
- ile zarobi,
- kiedy dostanie wypłatę,
- w jaki sposób będzie wypłacane wynagrodzenie,
- czy przysługują dodatki, np. za pracę w nocy albo nadgodziny.
Prawo do urlopu wypoczynkowego
Pracownik tymczasowy ma prawo do urlopu wypoczynkowego. Ustawa przewiduje 2 dni urlopu za każdy miesiąc pozostawania w dyspozycji jednego pracodawcy użytkownika albo więcej niż jednego pracodawcy użytkownika.
Jeśli pracownik nie wykorzysta urlopu w naturze, może otrzymać ekwiwalent pieniężny. W praktyce warto od razu zapytać agencję, czy urlop będzie możliwy do wykorzystania w czasie trwania umowy, czy zostanie rozliczony po jej zakończeniu.
Prawo do pracy w określonych limitach czasowych
Praca tymczasowa nie może trwać bez końca u tego samego pracodawcy użytkownika. Co do zasady agencja może skierować pracownika tymczasowego do wykonywania pracy na rzecz jednego pracodawcy użytkownika przez maksymalnie 18 miesięcy w okresie obejmującym 36 kolejnych miesięcy.
Ten limit ma chronić pracownika przed sytuacją, w której przez lata wykonuje stałą pracę, ale formalnie nadal jest traktowany jako pracownik tymczasowy.
Prawo do informacji o wolnych stanowiskach
Pracownik tymczasowy ma prawo wiedzieć, czy u pracodawcy użytkownika są wolne stanowiska pracy. Firma powinna informować pracowników tymczasowych o takich rekrutacjach w sposób przyjęty u siebie, na przykład przez ogłoszenie na tablicy, intranet albo komunikat wewnętrzny.
Dzięki temu pracownik tymczasowy może ubiegać się o zatrudnienie bezpośrednio w firmie, jeśli pojawi się taka możliwość.
Czego nie można wymagać od pracownika tymczasowego?
Praca tymczasowa ma swoje granice. Pracodawca użytkownik nie może powierzać pracownikowi tymczasowemu każdego zadania tylko dlatego, że akurat brakuje ludzi. Ustawa z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych wskazuje konkretne prace, których pracownikowi tymczasowemu nie wolno powierzać.
Prace zakazane dla pracowników tymczasowych
Pracownik tymczasowy nie może wykonywać pracy:
- szczególnie niebezpiecznej,
- na stanowisku pracownika, który bierze udział w strajku,
- tego samego rodzaju co praca wykonywana przez pracownika zwolnionego z przyczyn niedotyczących pracowników, jeśli dotyczy to okresu wskazanego w ustawie,
- wymagającej uzbrojenia pracownika ochrony w broń palną bojową albo określone środki do obezwładniania osób.
W praktyce oznacza to, że pracownik tymczasowy nie może być używany jako „zastępstwo awaryjne” w każdej sytuacji. Jeśli ustawa zakazuje powierzenia danej pracy, ani agencja, ani pracodawca użytkownik nie powinni obchodzić tego przez zmianę nazwy stanowiska.
Zadania wykraczające poza ustalone warunki pracy
Pracownik tymczasowy powinien wykonywać pracę ustaloną wcześniej między agencją a pracodawcą użytkownikiem. Chodzi między innymi o rodzaj pracy, miejsce jej wykonywania, wymiar czasu pracy i przewidywany okres pracy.
Jeśli pracownik został skierowany do prostych prac magazynowych, nie powinien nagle wykonywać zadań na zupełnie innym stanowisku, zwłaszcza jeśli wymagają innych kwalifikacji, innych badań albo innego przygotowania BHP.
Najprościej mówiąc: pracodawca użytkownik może organizować codzienną pracę, ale nie może dowolnie zmieniać jej charakteru. Pracownik tymczasowy ma prawo wiedzieć, do jakiej pracy został skierowany i na jakich zasadach ją wykonuje.
EuroSupport – wsparcie przy legalnym zatrudnianiu pracowników tymczasowych
Zatrudnianie pracowników tymczasowych wymaga jasnego podziału obowiązków między agencję, pracownika i pracodawcę użytkownika. Trzeba pilnować umów, limitów czasu pracy, zasad BHP, wynagrodzenia, urlopów i tego, czy pracownik wykonuje tylko te zadania, które można mu zgodnie z ustawą powierzyć.
EuroSupport jako agencja pośrednictwa pracy wspiera firmy w organizacji legalnego zatrudnienia pracowników tymczasowych z zagranicy, w tym z Ukrainy. Pomagamy przejść przez proces tak, żeby był zgodny z przepisami i zrozumiały dla obu stron.
Możemy pomóc między innymi przy:
- znalezieniu pracowników dopasowanych do potrzeb firmy,
- ustaleniu warunków pracy tymczasowej,
- uporządkowaniu formalności przed rozpoczęciem pracy,
- wyjaśnieniu zasad współpracy między agencją a pracodawcą użytkownikiem,
- pilnowaniu limitów zatrudnienia tymczasowego,
- organizacji kontaktu z pracownikami,
- wsparciu w bieżącej obsłudze zatrudnienia.
Dzięki temu firma może szybciej uzupełnić braki kadrowe, a jednocześnie ograniczyć ryzyko błędów formalnych. To ważne szczególnie wtedy, gdy pracownicy są potrzebni na sezon, przy większym zamówieniu, zastępstwie albo nagłym wzroście liczby zadań.
FAQ – częste pytania o prawa pracownika tymczasowego
Jakie są zasady traktowania pracowników tymczasowych?
Pracownik tymczasowy nie może być traktowany gorzej niż pracownicy zatrudnieni bezpośrednio przez pracodawcę użytkownika na takim samym lub podobnym stanowisku. Ma prawo do jasnych warunków pracy, wynagrodzenia, bezpiecznego stanowiska, urlopu oraz informacji o wolnych stanowiskach w firmie.
Jakie są wady zatrudnienia przez agencję?
Dla pracownika wadą może być czasowy charakter zatrudnienia, zmiana miejsca pracy po zakończeniu zlecenia i mniejsza przewidywalność niż przy stałej umowie bezpośrednio z firmą. Dlatego przed podpisaniem umowy warto zapytać agencję o czas trwania pracy, stawkę, grafik, możliwość przedłużenia współpracy i zasady zakończenia umowy.
Czy agencja pracy może zwolnić z dnia na dzień?
To zależy od rodzaju umowy i zapisanych w niej warunków. Przy umowie o pracę tymczasową strony mogą przewidzieć możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy: za 3-dniowym wypowiedzeniem, gdy umowa trwa do 2 tygodni, albo za tygodniowym wypowiedzeniem, gdy umowa trwa dłużej niż 2 tygodnie. Jeśli takiego zapisu nie ma, umowa co do zasady trwa do terminu, na jaki została zawarta.
